مجله فناوری
ربات بارداری چین جعلی است؛ اما آیا فناوری پرورش جنین خارج از رحم وجود دارد؟
بهتازگی تصاویری عجیب از چیزی بهنام «ربات بارداری در چین» در شبکههای اجتماعی وایرال شد. در این تصاویر، ماشینی شبیه به یک محفظهی شیشهای دیده میشد که قرار بود نقش یک رحم مصنوعی را ایفا کند و نوزاد انسان را از مرحلهی لقاح تا تولد پرورش دهد.
خبر بهسرعت در رسانههای بینالمللی بازنشر شد و حتی بعضی منابع آن را به یک دانشمند چینی بهنام ژانگ چیفِنگ نسبت دادند؛ فردی که گفته میشد بنیانگذار شرکتی به نام «کایوا تکنولوژی» در گوانگژو است. طبق این روایت، نمونهی اولیه قرار بود تا سال ۲۰۲۶ آماده شود و کمتر از ۱۴ هزار دلار قیمت داشته باشد.
اما بررسیها نشان داد که ماجرا ساختگی است. وبسایتهایی مثل اسنوپس (Snopes)، نیوزویک (Newsweek) و اکونومیک تایمز تأیید کردند که هیچ مدرکی از وجود چنین فرد یا شرکتی وجود ندارد. حتی دانشگاه فناوری نانیانگ سنگاپور (NTU) رسماً اعلام کرد هیچ پژوهشی دربارهی ربات بارداری در آنجا انجام نشده و کسی به نام ژانگ چیفنگ مدرک دکترا از این دانشگاه نگرفته است.
به بیان ساده، ربات بارداری چین یک شایعه است.
اما چرا چنین خبری اینقدر توجه برانگیخت؟ پاسخ ساده است: چون پرسشهایی واقعی و جدی دربارهی امکان ساخت رحم مصنوعی و آیندهی بارداری خارج از بدن انسان را زنده میکند.
رحم مصنوعی؛ از داستان علمیتخیلی تا آزمایشگاههای واقعی
گرچه «ربات بارداری» یک شایعه اینترنتی بود، اما فناوری رحم مصنوعی (Artificial Womb) واقعاً در دست توسعه است. دانشمندان در نقاط مختلف جهان سالهاست روی دستگاههایی کار میکنند که بتوانند از نوزادان نارس حمایت کنند.
یکی از پیشرفتهترین پروژهها در این زمینه، EXTEND نام دارد؛ سیستمی شبیه رحم مصنوعی که در بیمارستان کودکان فیلادلفیا توسعه داده شده است. هدف EXTEND این نیست که از صفر یک بارداری کامل را انجام دهد، بلکه میخواهد نوزادان بسیار نارس (در هفتهی ۲۳ تا ۲۸ بارداری) را در یک محیط امن نگه دارد تا بتوانند زنده بمانند و رشد طبیعی داشته باشند.
این دستگاه شامل کیسهای پر از مایع آمنیوتیک مصنوعی است که بند ناف نوزاد به یک اکسیژناتور خارجی متصل میشود. این سیستم مانند جفت عمل میکند و تبادل اکسیژن، دیاکسیدکربن و مواد مغذی را ممکن میسازد.
در آزمایشها، جنینهای بره توانستهاند تا یک ماه در این محیط رشد کنند و عملکرد آنها از نظر رشد ریه و مغز به نوزادانی که در رحم بودند نزدیک بوده است. مقالات علمی منتشرشده در سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۲۴ نشان دادهاند که این فناوری میتواند خطر مرگومیر ناشی از زایمان زودرس را بهطور چشمگیری کاهش دهد.
چرا ساخت رحم مصنوعی کامل دشوار است؟
در نگاه اول شاید تصور شود که با ترکیب فناوریهای پزشکی، بیولوژی و رباتیک میتوان یک ربات بارداری ساخت؛ اما واقعیت بسیار پیچیدهتر است.
چالشها شامل:
-
لانهگزینی (Implantation): در بارداری طبیعی، جنین باید به دیوارهی رحم بچسبد. بازسازی این مرحله در محیط مصنوعی یکی از سختترین بخشهای کار است.
-
تأمین مواد مغذی: در مراحل اولیه، رحم مواد مغذی خاصی تولید میکند که به بقای جنین کمک میکند. بازسازی این چرخه در ماشین بسیار دشوار است.
-
اکسیژنرسانی: جنین در مراحل مختلف رشد به مقادیر متفاوتی اکسیژن نیاز دارد. اگر مقدار اکسیژن بیشازحد باشد، رادیکالهای آزاد میتوانند DNA جنین را تخریب کنند.
-
سیستم ایمنی: در بارداری طبیعی، مادر آنتیبادیهای خود را به جنین منتقل میکند. در رحم مصنوعی باید راهی برای جایگزینی این فرآیند پیدا شود.
-
میکروبیوم: بدن مادر مجموعهای از میکروبهای مفید به جنین منتقل میکند. بازسازی این اکوسیستم میکروبی هنوز ناشناخته است.
-
عفونت: شاید بزرگترین خطر، آلودگی و عفونت دستگاه باشد. تصور کنید ماشینی ۹ ماه بیوقفه کار کند و همچنان استریل باقی بماند!
پیامدهای اخلاقی و اجتماعی
حتی اگر از نظر فنی ساخت یک رحم مصنوعی کامل امکانپذیر شود، پرسشهای عمیق اخلاقی و حقوقی مطرح خواهد شد:
-
چه کسی مالک جنین است؛ والدین یا شرکت سازنده دستگاه؟
-
آیا این فناوری فقط برای نجات نوزادان نارس استفاده خواهد شد یا برای «حذف بارداری طبیعی»؟
-
اگر روزی ربات بارداری جایگزین رحم انسان شود، پیامدهای اجتماعی و روانی آن چه خواهد بود؟
-
آیا این فناوری به نابرابری دامن میزند و فقط در اختیار ثروتمندان خواهد بود؟
دکتر هاروی کلیمن، متخصص تولیدمثل از دانشگاه ییل، میگوید:
«آیا باید چنین کاری انجام دهیم؟ به نظر من نه. اما فکر کردن به این چالشها مهم است، چون باعث میشود بیشتر به معجزهی بارداری طبیعی پی ببریم.»
سخن پایانی
داستان «ربات بارداری چین» واقعی نبود؛ اما نشان داد جامعه تا چه اندازه به موضوع رحم مصنوعی و بارداری خارج از بدن حساس است. فناوریهای کنونی مثل پروژهی EXTEND امید زیادی برای کاهش مرگومیر نوزادان نارس ایجاد کردهاند، اما هنوز راه زیادی تا خلق یک «ربات بارداری واقعی» باقی مانده است.
در نهایت شاید این فناوریها هرگز جایگزین کامل رحم انسان نشوند، اما میتوانند به میلیونها نوزاد نارس شانس زندگی دوباره بدهند.
همین آیندهی نزدیک، یعنی جایی که علم با اخلاق گره میخورد، جذابترین و چالشبرانگیزترین بخش ماجراست.
منبع: fdmagroup ir
